كه مسلمانان به فهم موضوع معيّنى در اسلام و شناخت احكام و حلال و حرام و مفاهيم و ارزش‌هاى آن نيازمندند ، به مرجعيت فكرى تعيين شده از جانب خداوند كه در كتاب خدا و سنت رسول و عترت معصوم او يعنى اهل بيت عليهم السّلام متبلور است و طبق نص نبوى هرگز از هم جدا نمىشوند ، نيازمندند . اما گرايش ديگرى كه به جاى « تعبد به نص » ، به « اجتهاد در مقابل نص » اعتقاد دارد ، از همان آغاز و به دنبال رحلت حضرت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم ، بنا داشت مرجعيت سياسى و رهبرى حكومت را طبق معيارها و مصالح متغير زمان ، به رجالى از مهاجرين بسپارد . بر اين اساس بود كه ابو بكر بلافاصله پس از رحلت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلّم و به دنبال مشاورهء محدودى كه در سقيفه انجام گرفت « 1 » ، حكومت را به دست گرفت . پس از او ، عمر و با تصريح مشخص ابو بكر متولى خلافت شد « 2 » و بعد از اين دو ، عثمان با توصيهء ضمنى عمر [ و توسط شورايى كه وى انتخاب كرده بود ] ، به خلافت رسيد « 3 » .

--> ( 1 ) - ر . ك : نصوص سقيفه ، تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 234 . ( 2 ) - ر . ك : قضيهء استخلاف عمر ، همان منبع . ( 3 ) - ر . ك : جريان شوراى شش نفره براى تعيين عثمان . تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 580 ؛ خطبهء شقشقيه ، نهج البلاغه ، خطبهء شماره 3 ، ص 48 ، نسخهء صبحى صالح ؛ شرح اين خطبه از ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 151 ، تحقيق ابو الفضل ابراهيم ؛ السقيفة و الخلافة ، عبد الفتاح عبد المقصود ، ص 264 .